Türk Müziğinde Makamlar...

-

Kültür Sanat - Müzik - TÜRK MÜZİĞİNDE MAKAMLAR Türk müziği denir denmez, çoğunluğun aklına ilk gelen merak konusu, makamların ne olduğu ve birbirlerinden nasıl ayırt edildikleridir. Sözlük ve ansiklopedilerdeki açıklamalar da malesef biz amatör müzik severlerce anlaşılamamaktadır. Çoğu kimse bu anlaşılmazlığı, açıklamaların yetersizliğine bağlarlar. Aslında, makamın ne olduğu ve makamların birbirinden nasıl ayrılabileceği teknik bir konudur ve eğitim gerektirir. Bu nedenle bu yazıda, müzik eğitimi



Geri Dön   Wardom.Org > Kültür Sanat > Müzik

en güzel makam, 7326 ziyaretçi, 5 mesaj.
 
Eski19-01-2007, 00:49   #1
DArtagnan
 
Türk Müziğinde Makamlar... - DArtagnan
Türk Müziğinde Makamlar...

TÜRK MÜZİĞİNDE MAKAMLAR
Türk müziği denir denmez, çoğunluğun aklına ilk gelen merak konusu, makamların ne olduğu ve birbirlerinden nasıl ayırt edildikleridir. Sözlük ve ansiklopedilerdeki açıklamalar da malesef biz amatör müzik severlerce anlaşılamamaktadır. Çoğu kimse bu anlaşılmazlığı, açıklamaların yetersizliğine bağlarlar. Aslında, makamın ne olduğu ve makamların birbirinden nasıl ayrılabileceği teknik bir konudur ve eğitim gerektirir. Bu nedenle bu yazıda, müzik eğitimi almamış müzik severlere, makam konusunu pratik olarak anlatmak(olabildiğince) amaçlanmıştır.

Gelin önce, makamın sözlük tanımından işe başlayalım ;

Arapça kaame-yekuumu(ayakta durmak) fiil kökünden gelen makam kelimesi, İslamın ilk yıllarında Kuran-ı Kerimi ayakta okuyanların durduğu yere denirdi. Yani, sözlük anlamı ile makam(kaa uzun okunur), kıyam edilen, durulan, durulacak yer, durak demektir. Zamanla, devlet görevlilerinin bulundukları mevkii belirtmek için kullanılır oldu. Elbetteki müzikteki makamın bununla bir ilgisi yok.

Belli giriş, gelişme ve bitiş kurallarına göre kullanılan müzik dizelerine Uygurlar "kök" ve "küg" şeklinde okunabilen bir isim vermişlerdi. İşte makam, bu anlamda ilk defa Azeri bilgini Meragalı Hoca Abdülkadir tarafından,1418 tarihli Makaasıdü'l-elhan adlı kitabında kullanılmış ve öylece yerleşmiştir.

Bizim müziğimizdeki ezgiler, Batı müziğinde olduğu gibi serbestçe değil, girişi, gelişmesi ve bitişi belirli olan bir düzen içinde kullanılırlar. Ezginin dolaşımını düzenleyen bu kurallara seyir adı verilir. Makamlara kişilik, lezzet ve kokusunu veren, işte bu hayati önemdeki, bestecilerin değiştiremeyeceği seyir kurallarıdır. Makamı, bazı kitapların yaptığı gibi, bir durakla-bir güçlü etrafına toplanmış seslerin genel durumu diye tanımlamak, bir bilinmeyene iki bilinmeyen daha katmak olur; durak ne, güçlü ne gibi. Oysa, makamın sırrı seyirdedir.

Peki, makamlar birbirinden nasıl ayırt edilir? Bu soru, aynı forma ile oynayan Macar ve Çek takımlarını nasıl ayırt ederiz veya şöhretli iki ressamın resimlerini imzalarına bakmadan nasıl birbirinden ayırt ederiz sorusuna benzer. Çocukluğundan beri resim yapan, daha ilkokuldayken ödül almış, suluboyadan karakaleme, ondan yağlıboyaya geçmiş ve lise yıllarından itibaren resim sergilerinden çıkmamış olan bir insan için, değişik resim üsluplarını ayırt etmek zor olur mu? Bu merak, şöhretli ressamların tablolarını imzaları olmasa bile, kolaylıkla teşhis edilebilecek seviyeye getirilebilir. İşte, müzikte böyledir. Resim yapmada nasıl gözle elin işbirliği şartsa, müzikte de kulakla hafızanın işbirliği şarttır. Yani, ancak uzun yıllar müziğe emek vermiş ve Türk müziğini öğrenmiş kişiler, makamları birbirinden ayırtedebilirler.

Fakat, müzikle amatörce ilgilenmiş müzik severler de, makam duyularını şu pratik metodla geliştirebilirler :

Makam adlarına göre alfabetik herhangi bir güfte kitabından, dilinize takılan bir şarkının hangi makamda olduğunu fihristten bulup, o makamda başka hangi şarkıları mırıldanabildiğinizi işaret edin. Böylece hem makamın özelliklerini tanımış, hem de kendinize küçük bir repertuar yapmış olursunuz. Bunun yanı sıra, radyo ve TV'deki fasıl programlarını dinleyip, bildiğiniz ve bilmediğiniz parçalar arasındaki "genel hava" bağını kurarak makamın genel karakterini anlamaya çalışın. Örneğin, "Yaslı gittim şen geldim" türküsünü kendi kendinize mırıldanırken, rast makamını hissetmeye başlarsınız. Bunun için sesinizin güzel olması gerekmez. Dünyada herkesin iyi-kötü birşeyler mırıldanabilecek kadar sesi vardır. Eğer rast makamını duyduğunuzda hemen fark etmek istiyorsanız, bol bol rast makamında değişik eserler dinleyip, bu şekilde mırıldanacaksınız. Zamanla, rast makamının nasıl bir havası(ezgi karakteri) olduğunu, kulağınızda ve dilinizde canlandırabileceksiniz.

Mırıldandığınız parçaların melodileri birbirinden farklı olmasına rağmen, onların ortak bir tarafını yakalayacaksınız. İşte o taraf, seyir dediğimiz şeydir ki, makam ailelerini meydana getirirler. Bu ortak tarafların yoğun bir belirginlik kazanması ve parçadan parçaya değişmemesi haline, müzikte makam denir. Tüm makamları tanımak ancak profesyonellerin işidir. Bir dinleyici olarak, rast, nihavent, uşşak, hicaz, hüseyni, segah, hüzzam, saba ve kürdilihicazkar gibi birkaç temel makamı tanımak yeterli olabilir.

Uşşak ile Bayati, Hüseyni ile Muhayyer, Saba ile Bestenigar makamları arasındaki farkları, ancak, nota okuyan, şarkı söyleyen veya saz çalan profesyoneller farkedebilir.

Türk müziğinde, tarih boyunca icad edilmiş, 600' e yakın makam vardır. Bu makamlarla 40 bine yakın parça bestelenmiştir. Bugün kullanılan makamların sayısı ise 70-80 kadardır. Radyo-TV ve konserlerde kullanılan repertauarın 3-4 bin civarında olduğu söylenebilir.

HÜZZAM MAKAMI

Türk müziğinin bileşik makamlarındandır yani birden fazla basit makamdan oluşur. En eski makamlardan biri olmakla birlikte, özellikle son bir buçuk iki asırda çok rağbet görmüştür. Türk müziğinin koyu hüzün arzeden makamlarından biri olan bu makamın karar perdesi segahtır. Bugün artık örneği kalmamış Hüzzam-ı kadim ve Hüzzam-ı rumi makamları ile az da olsa kullanılan Hüzzam-ı cedid gibi değişik hüzzam makamları da vardır.

Hüzzam makamının karar(durak) perdesinin segah(si bemol) olduğu yukarda belirtilmişti. Zaten, iki üç perde dışında, makam olarak ta Segah'a çok yakındır. Segah makamını, camiye giden hemen hemen herkes farkedebilir. Bayram namazlarında okunan Tekbir segah makamındadır. Bütün İslam aleminde okunan bu Bayram Tekbiri, klasik müziğimizin en büyük dehalarından, Itri'nin(1640-1711) bir bestesidir.

Segah makamına çok yakın olan Hüzzam makamı, karakter olarak melonkolik lirizmi en güzel anlatan(bu yüzden de malesef çok yıpratılmış) bir dizi ve seyre sahiptir. Örneğin, "İndim havuz başına" ve "Alıverin bağlamamı çalayım" adlı türküler hüzzamdır. "Ömrüm seni sevmekle nihayet bulacaktır" veya "Beklerim hergün bu sahillerde" gibi parçalar, hüzzamı en güzel anlatan şarkılar arasındadır.

makamlar ;

çargâh
bûselik
kürdî
rast
uşşak
hüseynî
nevâ
hicaz
hümâyun
uzzâl
h.zirgüle
karcığar
sûzinâk
beyâtî
muhayyer
tâhir
hüzzam
segâh
mâhur
nihâvend
nikriz
sultânî yegâh
şedaraban
nev'eser
irak
ferahnâk
evc
hicazkâr
kürdîli-hicazkâr
sabâ
sûzidil
muhayyer-kürdî
acem-kürdî
sabâ zemzeme
şehnaz
acemaşîran
ferahfezâ
gerdâniye
evcârâ
bestenigâr
acem
yegâh
hisar
şevkefzâ
şevkütarâb
zirgüleli sûzinak
sûzidilârâ
sazkâr
zâvil
pesendîde
nişâburek
isfahan
beyâtî arâban
dügâh
müstear
hisar bûselik
şehnaz bûselik
tâhir bûselik...

alıntıdır...
 
anahtar kelimeler     0
Türk Müziğinde Makamlar...
anahtar kelimeler:

en güzel makam, Türk Müziğinde Makamlar....


Eski19-01-2007, 01:07   #2
LPEmrE
 
Türk Müziğinde Makamlar... - LPEmrE

dart eyvallah abi
 

Eski20-01-2007, 11:51   #3
onurha
 
Türk Müziğinde Makamlar... - onurha

walla tam bülent ersoyluk bir döküman olmuş
 

Eski20-01-2007, 20:18   #4
Na_Tuvan
 
Türk Müziğinde Makamlar... - Na_Tuvan

en güzel makam ferahfezadır bence.. suzi_ dilara makamını ııı. Selim tertiplemiştir.. ek bilgi olsun dedim.. paylaşım için teşekkürler
 

Eski20-01-2007, 20:38   #5
hakanurer
 
Türk Müziğinde Makamlar... - hakanurer

bilmediklerimi öğrenme fırsatı buldum sayende.saygılarımla
 

Eski21-01-2007, 15:39   #6
DArtagnan
 
Türk Müziğinde Makamlar... - DArtagnan

rica ederim arkadaşlar... herkes öğrensin fayda var
 

Cevapla





Şu Anda Konuyu Görüntüleyenler: 1 (0 üye ve 1 misafir)
 

Forum saati Türkiye saatine göredir. GMT +2. Şuan saat: 06:49.
(Türkiye için GMT +2 seçilmelidir.)



pvp serverler, ukash, Maç Özetleri, diğer yarım son bölüm, kırmızı shop, dövme, kız oyunları


İçerik sağlayıcı paylaşım sitelerinden biri olan Wardom Internet Adresimizde 5651 Sayılı Kanun’un 8. Maddesine ve T.C.K’nın 125. Maddesine göre TÜM ÜYELERİMİZ yaptıkları paylaşımlardan sorumludur. Wardom hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetler için webmaster \@wardom.org adresi ile iletişime geçilmesi halinde ilgili kanunlar ve yönetmelikler çerçevesinde en geç 3 (üç) gün içerisinde Wardom yönetimi olarak tarafımızca gereken işlemler yapılacak ve avukatlarımız size dönüş yapacaktır.