Evliya Çelebi

  1. Zafer

    Zafer Forum Ustası

    Katılım:
    28 Ağustos 2007
    Mesaj:
    15,923
    Beğeni:
    383
    Evliya Çelebi

    Asıl adı Derviş Mehmed Zillî olan Evliya Çelebi 1611 yılında İstanbul Unkapanı'nda doğdu. Babası Derviş Mehmed Zillî, sarayda kuyumcubaşıydı.Evliya Çelebi'nin ailesi Kütahya'dan gelip İstanbul'un Unkapanı yöresine yerleşmişti. İlköğrenimini özel olarak gördükten sonra bir süre medresede okudu, babasından tezhip, hat ve nakış öğrendi. Musiki ile ilgilendi. Kuran'ı ezberleyerek "hafız" oldu. Enderuna alındı, dayısı Melek Ahmed Paşa'nın aracılığıyla Sultan IV. Murad'ın hizmetine girdi.

    Evliya Çelebi
    [​IMG]

    Evliya Çelebi Seyahatname’nin girişinde seyahate duyduğu ilgiyi anlatırken bir gece rüyasında Sevgili Peygamberimiz Hazreti Muhammed'i gördüğünü, ondan "şefaat ya Resulallah" diyerek şefaat isteyecek yerde, şaşırıp "seyahat ya Resulallah" dediğini, bunun üzerine Sevgili Peygamberimiz'in ona gönlünün uyarınca gezme, uzak ülkeleri görme imkanı verdiğini yazar.

    Evliya Çelebi bu rüya üzerine 1635'te, önce İstanbul'u dolaşmaya, gördüklerini, duyduklarını yazmaya başladı. 1640’larda Bursa, İzmit ve Trabzon’u gezdi, 1645'te Kırım'a Bahadır Giray'ın yanına gitti. Yakınlık kurduğu kimi devlet büyükleriyle uzak yolculuklara çıktı, savaşlara, mektup götürüp getirme göreviyle, ulak olarak katıldı. 1645'te Yanya'nın alınmasıyla sonuçlanan savaşta, Yusuf Paşa'nın yanında görevli bulundu.

    1646'da Erzurum Beylerbeyi Defterdarzade Mehmed Paşa'nın muhasibi oldu. Doğu illerini, Azerbaycan'ın, Gürcistan'ın kimi bölgelerini gezdi. Bir ara Revan Hanı'na mektup götürüp getirmekle görevlendirildi, bu sebeple Gümüşhane, Tortum yörelerini dolaştı. 1648'te İstanbul'a dönerek Mustafa Paşa ile Şam'a gitti, üç yıl bölgeyi gezdi. 1651'den sonra Rumeli'yi dolaşmaya başladı, bir süre Sofya'da bulundu. 1667-1670 arasında Avusturya, Arnavutluk, Teselya, Kandiye, Gümülcine, Selanik yörelerini gezdi.

    SEYAHATNAME’NİN ÖZELLİKLERİ

    Evliya Çelebi 50 yılı kapsayan bir zaman dilimi içinde gezdiği yerlerde toplumların yaşama düzenini ve özelliklerini yansıtan gözlemler yapmıştır. Bu geziler yalnız gözlemlere dayalı aktarmaları, anlatıları içermez,araştırıcılar için önemli inceleme ve yorumlara da olanak sağlar.

    Seyahatname'nin içerdiği konular, belli bir çalışma alanını değil, insanla ilgili olan her şeyi kapsar. Üslup bakımından ele alındığında, Evliya Çelebi'nin, o dönemdeki Osmanlı toplumunda, özellikle Divan edebiyatında yaygın olan düzyazıya bağlı kalmadığı görülür. Divan edebiyatında düzyazı ayrı bir marifet ürünü sayılır, ağdalı bir biçimle ortaya konurdu.

    Evliya Çelebi, bir yazar olarak, bu geleneğe uymadı, daha çok günlük konuşma diline yakın, kolay söylenip yazılan bir dil benimsedi. Bu dil akıcıdır, sürükleyicidir, yer yer eğlenceli ve alaycıdır.Evliya Çelebi gezdiği yerlerde gördüklerini, duyduklarını yalnız aktarmakla kalmamış, onlara kendi yorumlarını, düşüncelerini de katarak gezi yazısına yeni bir içerik kazandırmıştır. Burada yazarın anlatım bakımından gösterdiği başarı uyguladığı yazma yönteminden kaynaklanır. Anlatım belli bir zaman süresiyle sınırlanmaz, geçmişle gelecek, şimdiki zamanla geçmiş iç içedir. Bu özellik anlatılan hikayelerden, söylencelerden dolayı yazarın zamanla istediği gibi oynaması sonucudur.

    Evliya Çelebi belli bir süre içinde, özdeş zamanda geçen iki olayı, yerinde görmüş gibi anlatır, böylece zaman kavramını ortadan kaldırır. Seyahatname'de, yazarın gezdiği, gördüğü yerlerle ilgili izlenimler sergilenirken, başlı başına birer araştırma konusu olabilecek bilgiler, belgeler ortaya konur. Bunlar arasında öyküler, türküler, halk şiirleri, söylenceler, masal, mani, ağız ayrılıkları, halk oyunları, giyim-kuşam, düğün, eğlence, inançlar, komşuluk bağlantıları, toplumsal davranışlar, sanat ve zanaat varlıkları önemli bir yer tutar Evliya Çelebi insanlara ilgili bilgiler yanında, yörenin evlerinden, cami, mescid, çeşme, han, saray, konak, hamam, kilise, manastır, kule, kale, sur, yol, havra gibi değişik yapılarından da söz eder. Bunların yapılış yıllarını, onarımlarını, yapanı, yaptıranı, onaranı anlatır.

    Yapının çevresinden, çevrenin havasından, suyundan söz eder. Böylece konuya bir canlılık getirerek çevreyle bütünlük kazandırır.Seyahatname'nin bir özelliği de değişik yöre insanlarının yaşama biçimlerine, davranışlarına, tarımla ilgili çalışmalarından, süs takılarına,çalgılarına dek ayrıntılarıyla geniş yer vermesidir.

    Eserin bazı bölümlerinde, gezilen bölgenin yönetiminden, eski ailelerinden, ileri gelen kişilerinden, şairlerinden, oyuncularından, çeşitli kademelerdeki görevlilerinden ayrıntılı biçimde söz edilir.

    Evliya Çelebi'nin eseri dil bakımından da önemlidir. Yazar, gezdiği yerlerde geçen olayları, onlarla ilgili gözlemlerini aktarırken orada kullanılan kelimelerden de örnekler verir. Bu örnekler, dil araştırmalarında, kelimelerin kullanım ve yayılma alanını belirleme bakımından yararlı olmuştur.

    Evliya Çelebi'nin Seyahatname'si çok ün kazanmasına rağmen, ilmi bakımdan, geniş bir inceleme ve çalışma konusu yapılmamıştır.1682'de Mısır'dan dönerken yolda ya da İstanbul'da öldüğü sanılmaktadır.
     
    #1
    - Yönetici düzenlemesi: : 25 Mart 2011
  2. admin

    admin Administrator

    Katılım:
    12 Aralık 2004
    Mesaj:
    5,308
    Beğeni:
    27
    #2
    Son düzenleme: 25 Mart 2011
  3. Zülfikarım

    Zülfikarım Forum Ustası

    Katılım:
    3 Aralık 2009
    Mesaj:
    4,663
    Beğeni:
    1
    Teşekkürler +Zafer usta,Allah mekanını cennet eylesin..
     
    #3
  4. Zafer

    Zafer Forum Ustası

    Katılım:
    28 Ağustos 2007
    Mesaj:
    15,923
    Beğeni:
    383
    Evliya'nın 3 sırrı ve bilinmeyen yazıları

    17. asra şahitlik yapan ancak eseri ve kendisi hâlâ tam olarak keşfedilemeyen Evliyâ Çelebi'nin bilinmeyen 3 sırrı ortaya çıktı. İşte Evliya Çelebi'nin 3 sırrı.

    [​IMG]

    1- Gerçek Adı Nedir?

    1611'de İstanbul'da Unkapanı'nda doğdu. Evliyâ Çelebi'nin gerçek ismi bilinmemektedir. "Evliyâ" muhtemelen hocasına izafeten aldığı lakabıdır.

    [​IMG]

    2- Hiç Evlendi mi?

    Evliyâ Çelebi her halde seyahate mâni teşkil eder diye. hiç evlenmemiştir. 1663'te (elli iki yaşında iken) 'mücerred ve pâk' olduğunu kaydederken, 1649'da Bosna seyahatinde çektiği meşakkatler sebebiyle zürriyetten ümidini kestiğini yazmayı da unutmaz. Fakat yirmi yedi sene sonra da Mısır'da Kalavun hastahanesinde aldığı bir ilâç sayesinde gençleştiğini ileri sürerse de, sonrası yine meçhuldür. Bütün ömrünce bekârdı ama Mısır'da evlendiği söyleniyor, fakat doğruluğunu bilemiyoruz.

    [​IMG]

    3 - Nerede ve Ne Zaman Vefat Etti? Kabri Şimdi Nerede?

    Seyahatname'nin 10. cildi eksik bir şekilde birden bire bitmektedir. Bu sebeple de Evliyâ Çelebinin eserini bir sonuca bağlayamadan vefat ettiği tahmin edilmektedir. Vefat yeri ve tarihi hakkında da kesin bilgi yoktur.

    Onun ölüm tarihi üzerinde duran M. Cavid Baysun, Seyahatname'nin X. cildinin sonlarındaki bilgilerden hareketle önce bunun 1682 civarında olabileceğini yazmış, daha sonra bu bilgiyi düzelterek Evliyâ Çelebi'nin muhtemelen İkinci Viyana Kuşatması'nı idrak ettiğini ve 1684'te hayatta bulunduğunu belirtmiştir.

    Ayrıca Evliyâ Çelebi'nin Mısır'dan İstanbul'a döndükten sonra öldüğüne, mezarının Meyyitzâde kabri civarındaki aile kabristanında bulunduğuna dair iddialar da vardır.


    [​IMG]

    İşte Evliyâ Çelebi'nin bilinmeyen el yazısı:



    1. İnceli Ahmed Zoğu Camii - Köstendil

    Melek Ahmed Paşa hazretlerinin müezzini
    Evliyâ-i Gülşenî rûhıyçün Allah rızası içün
    Fatiha
    Sene 1071

    [​IMG]

    2. Alaca Camii - Foça

    Allâhü avnî ve lâ sivâhü hayrî
    Ketebehû müezzin Evliyâ
    Sene 1074

    [​IMG]

    3. Atik Ali Paşa Camii - Foça

    Habîbullah rûhıyçün
    Allah rızâsıyçün celle ve alâ
    Fâtiha, Sene 1074
    Ketebehû müezzin Evliyâ

    [​IMG]

    4. Hasan Ağa Camii - Adana

    (Yerden 1.80 m. yüksekliğinde, giriş kapısının sağında)

    Melek Ahmed Paşalı Seyyâh-ı Âlem
    Evliyâ rûhıyçün Allah rızâsına fatiha
    Sene 1082

    [​IMG]

    Türk Kahvehanesi




    [​IMG]

    Mardin Kalesi



    [​IMG]

    İzmir - Türkiye



    [​IMG]

    Fotoğraf: Galip Ay - Evliyâ Çelebi



    [​IMG]

    Evliya Çelebi, on ciltlik dev bir eser bırakıp da kendi hayatı hakkında fazla malumat bırakmayan, kendini fanî, eserini bakî gören bir adam. Biyografisini yazanlar, "Tarih-i Seyyah-ı Evliya Efendi" isimli ünlü seyahatnamesindeki gezi notlarından yola çıkarak ona bir hayat biçmişler.


    Evliya Çelebi, Türk medeniyetinin dünyaya açılan pencerelerinden biridir.

    İngiltere'nin Şekspir üzerinden yaptığı tanıtım ve propagandayı biz bu sene Evliya Çelebi üzerinden yapabilir, hatta daha da iyi sonuç alabiliriz. Çünkü Çelebi'mizin satırları yalnızca bizi değil, bütün bir doğu ve batı dünyasını ilgilendiriyor. Kaldı ki Türkiye'nin kendini kültür ile tanıtma zamanı gelmiş de geçmektedir.

    Onun sık sık tekrarladığı bir mısradır: "Görelim âyîne-i devrân ne suret gösterir"


    Dipçe:
    Yedikıta Aylık Tarih ve Kültür Dergisi'nin Nisan 2011 sayısından alıntılanmıştır...
     
    #4
  5. netr0n

    netr0n Banned

    Katılım:
    17 Ekim 2008
    Mesaj:
    2,487
    Beğeni:
    0
    ALLAH razı olsun Zafer.. Şey dikkatimi çekti, Hani peygamber efendimizi rüyasında görmüş ya, şefaat ya resulullah yerine, seyahat ya resullah demiş.. Acaba diyorum öyle demese, Evliya çelebi olabilirmiydi? Seyahatname'yi yazabilirmiydi.. Gerçekten istemeyerek mi söyledi, yoksa öyle söylemesi mi söylendi.. Gerçekten Fevkalade bir konu olmuş, eline sağlık..
     
    #5
    - Yönetici düzenlemesi: : 12 Nisan 2011
  6. farego

    farego Forum Ustası

    Katılım:
    18 Ağustos 2006
    Mesaj:
    9,133
    Beğeni:
    0
    Teşekkürler konu için baya bir bilgi öğrenmiş oldum..
     
    #6
  7. dildem

    dildem Forum Kalfası

    Katılım:
    5 Ekim 2009
    Mesaj:
    1,082
    Beğeni:
    0
    Teşekkürler eline sağlık
     
    #7
  8. Kayıtlı Değil

    Kayıtlı Değil Misafir Üye

    Evliya Çelebi ile ilgili dört dörtlük bir konu olmuş. Emeğinize sağlık.
     
    #8
  9. 0sM@N61

    0sM@N61 Forum Ustası

    Katılım:
    1 Haziran 2008
    Mesaj:
    2,952
    Beğeni:
    1
    güzel bilgiler öğrendim bu saatte teşekkürler
     
    #9
Yükleniyor...